Stanisław August

Natomiast ciekawą ewolucję poglądów -o 180 stopni! -na temat króla Stanisława Augusta przeszedł Stanisław Cat Mackiewicz: przed wojną włączył się do chóru antyrosyjskich i antykrólewskich, romantycznych epigonów, pisząc m.in. przedmowę do książki Karola Zbyszewskiego pt."Niemcewicz od przodu i tyłu", po wojnie (być może już w czasie jej trwania) zrewidował swoje poglądy, których wyraz można odnaleźć w jego książce pt. Stanisław August (pierwsze wydanie w Londynie w1953 r.). Cat Mackiewicz m.in. wysoko ocenił propozycję ostatniego króla Rzeczypospolitej dotyczącą zawarcia przymierza polsko -rosyjskiego w 1787 roku. Zdaniem Mackiewicza król miał następujący program: pozostać -dopóki trzeba -satelitą rosyjskimi, w ten sposób bronić Polski przed dalszymi rozbiorami... Pod osłoną tego upokarzającego uzależnienia...chciał on odbudować państwo polskie - stworzyć w Polsce ,jakby powiedział Piłsudski, zmienić nasz ustrój z anarchicznego i dostępnego dla wszystkich wpływów obcych na ustrój umożliwiający rządzenie państwem w sposób normalny i przez władzę samodzielną, niepodległą, państwowo-polską i wreszcie wyprowadzić nas z bezsilności przez stworzenie jakiejś siły zbrojnej.